آپاندیس
زايــده كرمي شكليست كه از نخستين بخش از روده بزرگ
بـنـام سكوم منشاء مي گـيـرد. طـول آپـانـديــس از 2 تا 20
سانتي متر متغير ميباشد. قطر آن نيز 8-7 ميلي متر است.
آپـانديـس در نــاحيه تحـتاني شكم و در سمت راست واقع
مي باشد.
وظيفه آپانديس در بدن چيست؟
آپانديس هيچگونه عملكرد شناخته شده اي در بدن ندارد.
امـــا از آنجايي كه آپانديس مملو از سلولهاي لنفاوي ست
بخشي از سيستم ايمني بدن بشمار آمده و پادتن هايي را به درون روده ترشح ميكند. اما برداشتن آپانديس تاكنون عوارضي را در پي نداشته است. نظريه اي ديگري حاكي از آن دارد كه آپانديس در نيكان گياهخوار ما وظيفه هضم و تجزيه سلولز را بعهده داشته است اما با تغيير عادات غذايي انسانها اين عضو كارايي خود را از دست داده است و با برداشتن آن تغييري در عملكرد گوارشي بدن پديد نمي آيد.
آپانديسيت چيست؟
به التهاب و تورم آپانديس، آپانديسيت ميگويند.
ميزان شيوع آپانديسيت چه ميزان است؟
به ازاي هر 100 نفر 6 نفر در طول زندگي خود به آن مبتلا ميگردند. ميزان شيوع آن در سنين 30-10 سالگي بيشتر مي باشد.
دلايل ايجاد آپانديسيت چيست؟
1- انسداد آپانديس.(تجمع و سفت شدن مدفوع كه به آن فكاليت ميگويند و يا تورم بافت لنفاوي درون و بيرون آپانديس و يا تومورها باعث انسداد ميگردند)
2- ايجاد زخم در مخاط آپانديس.
3- حمله باكتريها و ويروسها.
در شرايط فوق باكتريها تكثير يافته و آپانديس متورم و پر از چرك ميگردد. همچنين انسداد موجب مختل شدن جريان خون و التهاب آپانديس ميگردد. آپانديسيت يك اورژانس پزشكي محسوب گرديده و عدم درمان فوري آن عوارض مرگبار زير را در پي خواهد داشت:
1- پارگي آپانديس و انتشار عفونت به محفظه شكم كه به آن پريتونيت ميگويند و عفونت خطرناك پوشش داخلي شكم (صفاق) را در پي خواهد داشت.
2- راه يابي عفونت به جريان خون كه بسيار مهلك است.
3-ايجاد آبسه در پي پارگي آپانديس .
علايم آپانديسيت به قرار زير ميباشد:
1-درد در ناحيه شكم كه از اطراف ناف آغاز شده و به تدريج به نواحي تحتاني و راست شكم امتداد مي يابد. درد معمولا پس از 12 تا 24 ساعت تشديد شده و از يك درد مبهم به يك درد مشخص تر و موضعي تر تبديل ميگردد. درد حين حركت دادن بدن، تنفس عميق، سرفه و عطسه تشديد ميگردد.
2- بي اشتهايي.
3- تهوع و استفراغ.
4- ناتواني در دفع گاز.
5- تب خفيف كه بدنبال علايم ديگر روي ميدهد.
6- تورم شكم (در مراحل انتهايي)
7- افزايش تعداد گلبولهاي سفيد خون.
8- تكرار ادرار.
9-اسهال و يا يبوست.
نكته: هرگاه دچار علايم مذكور شديد به هيچ عنوان از داروهاي ملين، مسهل و تنقيه براي برطرف كردن يبوست استفاده نكنيد زيرا احتمال پارگي آپانديس را افزايش ميدهد. همچنين از قرصهاي ضد درد نيز استفاده نكنيد چرا كه تشخيص آپانديسيت شما توسط پزشك مشكل خواهد شد. تا پيش از تشخيص آپانديسيت نيز چيزي نخوريد و نياشاميد.
نكته: در مواردي كه محل قرارگيري آپانديس در بدن طبيعي خود نباشد ممكن است ناحيه درد متفاوت از آنچه گفته شد باشد.
روشهاي تشخيص آپانديسيت
1- معاينات باليني توسط پزشك. درد وحساسيت به لمس ناحيه شكم بيمار بررسي ميگردد.
2- عكسبرداري با سي تي اسكن و سونوگرافي براي تاييد بيماري.
3- آزمايش ادرار براي رد عفونتهاي ادراري كه ميتواند علايمي مشابه درد آپانديسيت ايجاد كند.
4- آزمايش خون.
روش درمان آپانديسيت:
عمل جراحي و برداشتن آپانديس (آپاندكتومي) به طرق زير:
1- روش عادي: ايجاد برش كوچك در ناحيه تحتاني راست شكم.
2- روش لاپاروسكوپي: ايجاد 3 تا 4 برش ريز .
پس از عمل جراحي معمولا بيمار پس از 1 تا 3 روز از بيمارستان ترخيص ميشود. دوره بهبودي و نقاهت نيز يك هفته بطول مي انجامد كه در اين مدت بيمار ميبايست حركات بدني خود را محدود كرده و ابتدا از رژيم مايعات و بتدريج ار رژيم غذايي جامد استفاده كند.
نكته:در صورتي كه آپانديس پاره شده باشد بيمار تا يك هفته بايد در بيمارستان بستري و با آنتي بيوتيك تحت درمان قرار گيرد.
نكته:در صورتي كه اطراف آپانديس آبسه تشكيل شده باشد ابتدا با عمل جراحي محتويات آبسه را تخليه كرده و برداشتن آپانديس براي چند روز به تعويق مي افتد.
چگونه از بروز آپانديسيت پيشيگيري كنيم؟
آپانديسيت قابل پيشگيري نيست اما رژيم غذايي غني از فيبر، سبزيجات و ميوه جات از بروز آن ميكاهد.
علایم شایع
دردی که از نزدیک ناف شروع میشود و تدریجاً به قسمت تحتانی شکم در سمت راست نقل مکان میکند. درد کمکم مداوم میشود و از حالت مبهم به صورت کاملاً مشخص در میآید به طوری که مکان آن دقیقتر توسط بیمار نشان داده میشود. درد با حرکت، تنفس عمیق، سرفه، عطسه، راه رفتن، یا لمس، بدتر میشود.
تهوع و گاهی استفراغ
یبوست و ناتوانی در دفع گاز
اسهال (گاهی)
تب کم شدت، که پس از سایر علایم آغاز میگردد.
تشدید درد به هنگام لمس ناحیه تحتانی شکم در سمت راست، معمولاً در نقطهای حدود یک سوم مسیر ناف به برجستگی بالایی استخوان لگن.
(توجه داشته باشید که این توصیف فقط زمانی صدق میکند که آپاندیس در جای طبیعی خود باشد. در بعضی موارد، نوک آپاندیس در جای دیگر واقع شده است، که این باعث مشکل شدن تشخیص میشود)
تورم شکم (در مراحل انتهایی)
افزایش تعداد گلبول های سفید خون
علل
عفونت به دلیل نامشخص، معمولاً توسط باکتریهای موجود در لوله گوارش. آپاندیس ممکن است توسط محتویات در حال عبور در لوله گوارشی یا یک رشته بافتی غیرطبیعی که از بیرون به آن فشار وارد میآورد، مسدود شود. زمانی که آپاندیس عفونی میشود، متورم و ملتهب گشته و از چرک پر میشود.
عوامل تشدید کننده بیماری
یک بیماری اخیر، به خصوص آلودگی با کرمهای حلقوی، یا عفونت ویروسی دستگاه گوارش.
پیشگیری
هیچ روش خاصی برای پیشگیری وجود ندارد
عواقب مورد انتظار
معمولاً با جراحی قابل درمان است. اگر درمان نشود، پاره شدن آپاندیس مرگبار خواهد بود.
عوارض احتمالی
پاره شدن آپاندیس، تشکیل آبسه، و پریتونیت. این عوارض در افراد مسنتر بیشتر دیده میشود.
عدم تشخیص درست، به علت کم بودن یا نامعمول بودن علایم، به خصوص در سنین خیلی پایین یا خیلی بالا
تشکیل آبسه
درمان
اصولی کلی
امکان دارد آزمایش خون (افزایش تعداد گلبولهای سفید خون) و آزمایش ادرار (برای رد عفونت ادراری) انجام شوند. عفونت ادراری ممکن است علایمی شبیه آپاندیسیت داشته باشد.
زمانی که تشخیص هنوز قطعی نیست، هر دو ساعت درجه حرارت بدن را با دماسنج مقعدی اندازهگیری و ثبت نمایید.
جراحی برای برداشتن آپاندیس (آپاندکتومی). از آنجایی که تشخیص آپاندیسیت مشکل است، اغلب تا زمانی که تشخیص قطعی داده نشود، دست به جراحی زده نمیشود.
اگر آبسه تشکیل شود، امکان دارد جراحی به تعویق افتد تا زمانی که آبسه تخلیه شود و فرصت برای التیام آن باشد.
داروها
هرگز از داروی مسهل، تنقیه، یا داروی ضددرد استفاده نکنید.
داروهای مسهل میتوانند باعث پارگی آپاندیس شوند، و داروهای تخفیف دهنده درد یا تب نیز باعث مشکلتر شدن تشخیص میشوند.
داروهای ضددرد پس از جراحی تجویز میشوند.
اگر عفونت وجود داشته باشد آنتی بیوتیک نیز تجویز میشود.
امکان دارد نرمکنندههای مدفوع برای جلوگیری از یبوست توصیه شوند.
فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری
تا وقت عمل در تخت یا صندلی استراحت کنید.
پس از عمل، تدریجاً فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری های عادی خود را از سر گیرید.
رژیم غذایی
تا زمانی که آپاندیسیت تشخیص داده نشده است از خوردن و آشامیدن بپرهیزید. وقتی که معده خالی باشد، بیهوشی برای عمل جراحی بسیار بیخطرتر خواهد بود. اگر خیلی تشنه هستید، دهان خود را با آب بشویید.
پس از عمل، ابتدا رژیم مایعات و به تدریج رژیم جامدات آغاز میشود.
درچه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمود؟
اگر شما یا یکی از اعضای خانواده تان علایم آپاندیست را دارید.
اگر یکی از موارد زیر قبل یا پس از جراحی رخ دهد:
تب مساوی یا بیش از 9/38 درجه سانتیگراد
استفراغ مداوم
افزایش درد شکمی
غش
وجود خون در مدفوع یا محتویات استفراغ شده
منگی یا سردردروهی از دانشمندان معتقدند كه وظیفه اصلی آپاندیس را كه ظاهرا زایدهای پردردسر و بیمصرف است، كشف كردهاند. آنها میگویند آپاندیس برای روده، میكروبهای خوب تولید و از آنها محافظت میكند.
ده ها سال مردم، آپاندیس را عضوی زائد و زیادی تلقی كردهاند. پزشكان تصور میكردند كه آپاندیس هیچ فایدهای ندارد و جراحان مرتب آنها را درمیآوردند و مردم هم بدون آپاندیس مشكلی نداشتند.
برداشتن آپاندیس
آپاندیس زمانی كه عفونی و ملتهب میشود(آپاندیسیت)، میتواند باعث مرگ انسان شود. در این مواقع آپاندیس به سرعت ملتهب میشود و اگر به موقع بیرون آورده نشود، برخی افراد را میكشد(تصویر بالا برداشتن آپاندیس را نشان می دهد).
طبق اعلام "مراكز كنترل و پیشگیری از بیماری"، دو سال پیش، 321هزار نفر در آمریكا به دلیل آپاندیسیت در بیمارستان بستری شدند.
طبق این مطالعه كه در مجله "زیست شناسی نظری" منتشر شده است، به نظر میرسد كه عملكرد آپاندیس با میزان زیاد باكتریهایی كه در دستگاه هاضمه انسان قرار دارند، ارتباط داشته باشد.
در بدن، تعداد باكتریها از تعداد سلولهای انسانی بیشتر است. بیشتر باكتریها خوب هستند و به هضم غذا كمك میكنند.
اما برخی اوقات باكتریهای روده میمیرند یا از آن خارج میشوند.
بیماریهایی مانند وبا روده را از وجود باكتریهای مفید پاك میسازد. در این مورد كار آپاندیس به راه انداختن دوباره دستگاه گوارش است.
"بیل پاركر" پروفسور جراحی دانشگاه دوك كه در نوشتن این مطالعه همكاری داشت، گفت، آپاندیس مانند "یك خانه امن و خوب برای باكتری ها" عمل میكند.
وی گفت، توجه به محلی كه آپاندیس در آن واقع شده است، از این نظریه حمایت میكند.
آپاندیس به شكل یك كوچه بن بست میباشد.
همچنین این زایده كرمی شكل، مانند یك كارخانه تولید باكتری است كه میكروبهای خوب را پرورش میدهد.